Wnętrze lalki serwującej herbatę
Chahakobi ningyō, czyli lalka do podawania herbaty, to najbardziej znany japoński automat karakuri. Energię czerpie ze zwiniętej sprężyny, która w egzemplarzach z epoki Edo była wykonana z fiszbinu wielorybiego. Pozostawiona sama sobie, sprężyna rozwinęłaby się w mgnieniu oka, więc przekładnia zębata mnoży liczbę obrotów i spowalnia uwalnianie. Krzywka na jednym wale porusza przegub połączony ze stopami, dając złudzenie chodzenia, a inna kontroluje ster, dzięki czemu lalka może się obrócić i wrócić.
Zatrzymanie jest sprytną częścią. Taca spoczywa na dźwigni. Pełna filiżanka dociska dźwignię w dół, odsuwając hamulec od przekładni, i lalka rusza. Gdy gość podniesie filiżankę, dźwignia się unosi i zazębia hamulec. Odstawienie pustej filiżanki znów go zwalnia, a wcześniej ustawiony profil krzywki wysyła lalkę z powrotem tą samą drogą.
- Nakręć sprężynę.
- Postaw pełną filiżankę: hamulec się zwalnia.
- Przekładnia napędza koła i krzywkę nóg.
- Filiżanka uniesiona: hamulec się zazębia.
- Filiżanka odstawiona: lalka się obraca i wraca.
Od drukowanych schematów do wozów festiwalowych
Szczegółowo znamy działanie lalki do herbaty dzięki Karakuri Zui, opublikowanej w 1796 roku przez Hosokawę Hanzō Yorinao. Zawiera rysunki i instrukcje dla kilku mechanizmów, a współcześni twórcy zbudowali na ich podstawie działające lalki. To wyjątkowe: większość wczesnych automatów przetrwała albo jako przedmioty bez instrukcji, albo jako opisy bez przedmiotów.
Karakuri pojawiają się także w większej skali na platformach festiwalowych, na przykład podczas festiwali Takayama w prefekturze Gifu i Inuyama w prefekturze Aichi, gdzie lalkarze ukryci wewnątrz platformy poruszają figurami za pomocą sznurków i drążków. Są to mechanizmy napędzane ręcznie, a nie działające samoczynnie, i to rozróżnienie ma znaczenie podczas ich badania.
Tradycja
Tanaka Hisashige, wynalazca z okresu Edo, zbudował karakuri, takie jak chłopiec strzelający z łuku, zanim zajął się mechanizmami zegarowymi, a później inżynierią przemysłową.
Nowoczesna interpretacja
Automaty skrzynkowe z krzywkami, wycinane ze sklejki, wykorzystują tę samą zasadę krzywki i popychacza, bez potrzeby stosowania napędu ze sprężyną.
Nazwij regulator
Każdy mechanizm działający w czasie potrzebuje czegoś, co ogranicza prędkość: przełożenia kół zębatych, wiatraczka, foliota, kotwicy ucieczkowej lub hamulca. Jeśli nie potrafisz wskazać regulatora, nie rozumiesz jeszcze tego mechanizmu.
Zegary godzin nierównych
W Japonii okresu Edo stosowano godziny zmienne (temporalne): dzień i noc dzielono każdą na sześć części, więc długość godziny zmieniała się wraz z porami roku. Japońskie zegary, wadokei, adaptowały importowane europejskie mechanizmy do tego systemu, często z dwoma foliotami, jednym na dzień i jednym na noc, lub z ruchomymi znacznikami godzin na tarczy.
Zegar Myriad Year Clock Tanaki Hisashige z 1851 roku łączył tarczę godzin temporalnych, dostosowującą się do pór roku, z kilkoma innymi wskaźnikami w jednej obudowie. Oryginał zachował się w Narodowym Muzeum Przyrody i Nauki w Tokio i ma status ważnego dobra kultury Japonii.
Korea obrała inną drogę, opartą na wodzie. Jagyeongnu Jang Yeong-sila z 1434 roku wykorzystywał przepływającą wodę i spadające kulki do uruchamiania figur wybijających godziny. Dziś w Narodowym Muzeum Pałacowym Korei w Seulu wystawiona jest rekonstrukcja, a nie oryginał.
Sejsmoskopy i bambusowe ważki
Sejsmoskop Zhang Henga z 132 roku n.e. często przedstawia się jako brązowe naczynie, z którego smoki wrzucają kulki do pysków ropuch. Żaden egzemplarz się nie zachował, a tekst go opisujący nie wyjaśnia wewnętrznego mechanizmu. Każdy model, który widzisz, jest interpretacją, a różne rekonstrukcje stosują różne konstrukcje wahadeł. Traktuj je jak hipotezy.
Bambusowa ważka, w Japonii znana jako taketombo, to przeciwny przypadek: prosta zabawka, którą nadal możesz wykonać i przetestować. Obracanie osi między dłońmi nadaje skośnym łopatkom siłę nośną. Wycinanie jej jest lekcją symetrii; niewyważony wirnik chwieje się i nie wzlatuje.
- Utrzymuj zęby kół lekko luźno; ciasne zazębienia zacinają się, gdy drewno pracuje.
- Wypoleruj czopy i nasmaruj je woskiem, zamiast olejować drewniane łożyska.
- Zbuduj ramę testową przed dekoracyjną obudową.
Wróć do drewnianych połączeń przy budowie obudowy lub zadaj pytanie przez formularz Skontaktuj się z nami.
